هر چند که با واگذاری وظایف حاکمیتی صنعت دخانیات کشور از شرکت دخانیات ایران به وزارت صمت، دیگر شرکت دخانیات ایران مسئولیتی از این لحاظ در قبال توتونکاران ندارد، اما اولویت‌های بنگاهداری آن ایجاب می‌کند همچنان در این عرصه ایفای نقش نماید ضمن این که کشاورزان توتون کار را شرکای تجاری تاریخی خود می‌داند که سالیان سال در کنار هم یک زنجیره ارزش کاملی را رقم زده اند. نظام خرید توتون از کشاورزان و زنجیره آن یک تجربه چندین ده ساله است. کمیسیون‌های خرید، نظام ارزیابی و درجه بندی ارقام توتون،الگوی کشت قراردادی و....تجربه و دانشی است که در سال‌های آغازین فعالیت صنعت دخانیات توسط کارشناسان و مستشاران خارجی آموزش داده شد و بعدها بومی شده است و در حال حاضر همین فرایند یعنی نظام ارزیابی توتون یکی از سرمایه‌های دانشی در حوزه خرید انواع توتون است که باید از آن مراقبت شود.
شرکت دخانیات ایران تنها شرکت داخلی است که در تولید انواع سیگارت از توتون داخلی هم استفاده می‌کند و در این راستا دارای زنجیره کامل فرآوری اعم از عمل‌آوری‌های اولیه، ریدرائینگ و پرایمری است.
هر چند امروز شرکت دخانیات ایران تنها خریدار توتون داخلی نیست ولی بخش عمده توتون همچنان توسط شرکت دخانیات ایران خریداری می‌شود و این شرکت دخانیات ایران است که قیمت‌های خرید توتون را همه ساله تعیین می‌نماید و از این لحاظ هنوز باری بر دوش دولت نیست و هر گونه بحران و وقفه در عملیات تولیدی شرکت دخانیات ایران می‌تواند این مهم یعنی خرید تضمینی انواع توتون و قیمت گذاری آنها را نیز به یکی از چالش‌های دولت مبدل سازد.
- از سال قبل اقدامات جدی برای حمایت از کشاورزان انجام دادیم. در سال 1404 نه تنها مطالبات معوق سال ما‌قبل توتونکاران پرداخت شد بلکه خرید همان سال نیز عمدتاً به صورت نقدی انجام شد و تا پایان سال تسویه کامل گردید.
- در سال قبل طی مراسمی در مجتمع تیرتاش از توتونکاران نمونه قدردانی شد.
- برای کشت 1405 مساعده پرداخت شد که مدتها بود متوقف بود.
- اینها علاوه بر تأمین بذر و برخی نهاده‌ها همچون خاک بستراست که همه ساله با بهاء مناسب دراختیار کشاورزان قرار می‌گیرد.
- ایجاد بورس کالایی توتون یکی از برنامه‌های ماست که اقدامات اولیه آن شروع شده و می‌تواند منجر به تعیین قیمت در یک بازار رقابتی شود که به نفع کشاورزان خواهد بود.
- نوع بذر و کیفیت بذر و تامین بموقع آن یکی از اولویت‌های ماست که دنبال می‌کنیم.
-در ساختار تشکیلاتی شرکت دخانیات ایران به دنبال تفکیک بخش کشاورزی از بخش تولید سیگارت هستیم و در چارت سازمانی جدید ارتقاء سطح سازمانی مدیریت کشاورزی را که الان ذیل معاونت تولید است به معاونت کشاورزی زیر نظر خود مدیرعامل پیشنهاد داده‌ایم و منتظر تصویب آن در هیئت مدیره هستیم. این خود اهمیت بخش کشاورزی را به عنوان یک مزیت رقابتی از نظر ما نشان می‌دهد.
با وجود همه اینها در امر حمایت از توتونکاران با خلأ حاکمیتی مواجه هستیم. کشاورزان ما هنوز نقش اثرگذاری در سیاست‌های حاکمیتی کشت توتون ندارند. وزارت جهاد کشاورزی در این خصوص برای خود نقشی قائل نیست. شرکت دخانیات ایران در سال‌های اخیر با چالش‌هایی مواجه بود که موجب شده بود از بخش کشاورزی غفلت شود و این فراز و نشیب‌ها برای شرکتی که اکنون صرفاً وظایف تصدی گری دارد و به نوعی مدیریت دولتی بر آن حاکم است همچنان خواهد بود. در حالی که لازم است کشاورزی توتون مستمراً از تحولات علمی و دانش جهانی بهره مند شود ارقام بذور، سموم و آفت کش ها، ادوات و ماشین آلات،شیوه‌های کاشت،داشت و برداشت و... در سطح جهانی در حال تحول و ارتقاء است لازمه بهره‌مندی اطمینان بخش و پایدار کشاورزان توتونکار از این تحولات تعریف جایگاه ویژه برای محصول توتون در ساختار وزارت جهاد کشاورزی است بطوری که توتون کاری کشور از بی ثباتی مدیریتی شرکت دخانیات ایران که سهامداران آن هم سنخیتی با این صنعت ندارند آسیب نبیند. کشاورزان باید قدرت اثرگذاری بر دولت در استفاده از توتون داخلی، حمایت از صادرات، مبارزه با قاچاق و... را داشته باشند.همانگونه که در کشورهای توتون خیز همچون برزیل، ونزوئلا، فیلیپین، زیمبابوه و...دولت نسبت به اقتصاد توتون توجه ویژه‌ای دارد. در برخی از این کشورها توتونکاران سهمی از مالیات کالای دخانی دارند.
فرداد امیر اسکندری
مدیر عامل و نایب رئیس هیئت مدیره