قاچاق محصولات دخانی در ایران یک پدیده سازمان یافته است. سازماندهی این پدیده صرفاً به نقض مقررات مرزی محدود نمیشود و دارای زیرساختهای قانونی و سیاستگذاری هم هست. به طوری که از دسترسی آسان، جذابیت قیمتی و برتری رقابتی کالای قاچاق نسبت به محصولات دخانی تولید داخل هوشمندانه مراقبت میشود. قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب سال 1392، قاچاق کالا و ارز را هر فعل یا ترک فعلی قلمداد کرده که موجب نقض تشریفات مربوط به ورود و خروج کالا و ارز گردد یا در مبادی ورودی یا هر نقطه از کشور محل عرضه آن در بازار داخلی کشف گردد. در سال 1394 طی مصوبه مجلس شورای اسلامی تبصرهای تحت عنوان تبصره 4 به ماده 18 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز الحاق میشود که بر اساس آن خرید و فروش، حمل یا نگهداری کالاهایی که موضوع قاچاق قرار میگیرد خارج از ضوابط تعیینی دولت تخلف محسوب میشود و هیأت وزیران در سال 1395 دستورالعمل تبصره 4 الحاقی ماده 18 قانون مذکور را تصویب مینماید. طی آن، کالای قاچاق کالایی تعریف میشود که خلاف مقررات از کشور خارج و یا به قصد خروج از کشور خرید، فروش یا نگهداری شود. اما دو سال بعد در سال 1397 دستورالعملی به تصویب هیأت وزیران میرسد که طی آن دامنه کالای موضوع قاچاق به کلیه کالاهای تولید داخلی که خلاف ضوابط تعیینی دولت خرید، فروش، حمل یا نگهداری شود بسط مییابد. بر همین اساس فارغ از این که این نقص مقررات مربوط به ورود و خروج غیرقانونی کالا از مرزها باشد کلیه کالاهای داخلی که برخی مقررات و ضوابط آئین نامهای همچون ثبت آنی در سامانه جامع تجارت، ثبت اطلاعات در سامانه انبارها و... را هم رعایت نکرده باشند مشمول مجازات قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز میشوند و به این ترتیب مبارزه با قاچاق کالا به سمت و سوی کالاهای تولید داخل هدایت میشود و پروندههای متعددی برای تولیدکنندگان و توزیع کنندگان کالاهای قانونی تولید داخل تشکیل میشود بدون این که این کالاها واقعاً قاچاق باشند و غیرمجاز به کشور وارد شده باشند. به این ترتیب قاچاق محرز در حاشیه امن قرار میگیرد.
وضع مالیاتهای سنگین بر محصولات دخانی تولید داخل آن هم بدون مطالعات کارشناسی هر چند به بهانه دغدغه سلامت و بهداشت جامعه انجام میشود اما در عمل در خدمت رونق قاچاق و تضعیف تولید داخلی است. در حالی که امروز انواع سیگارهای حرارتی و الکترونیکی در بازار فراوان یافت میشود در ایران اجازه تولید قانونی و تحت نظارت به این محصولات داده نمیشود اما مرزها به روی انواع و اقسام این قبیل سیگارها کاملاً باز است و تماماً به شکل قاچاق وارد میشود. قاچاق کالای دخانی نه تنها تهدید جدی برای تولید، اشتغال و صنایع دخانی داخلی محسوب میشود بلکه به دلیل فقدان هرگونه نظارت بر تولید آنها خطری جدی برای سلامت و بهداشت جامعه است. نه تنها مواد بکار رفته در آنها مطمئن نیست بلکه اطلاعات درج شده بر روی پاکات آنها نیز در اکثر موارد کذب و خلاف واقع است. آزمایشهای انجام شده بر روی برخی از این نوع سیگارتها نشان داد آنچه که از میزان نیکوتین و قطران بر روی پاکات آنها درج شده کذب بوده و صحت ندارد.