افزایش نامتعارف مالیات دخانیات در آیینه مطبوعات و رسانه ها

رسانه‌های مختلف در جریان تصمیم کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی برای افزایش مالیات محصولات دخانی واکنش نشان داده و نسبت به تشریح تبعات منفی مصوبه این کمیسیون، به بهارستان نشین‌ها هشدار دادند. با وجود آنکه دولت قرار بود طی یک برنامه پنج ساله، سالانه پنج درصد بر مالیات دخانیات در قالب قوانین مربوط به مالیات بر ارزش افزوده اضافه کند، یکباره کمیسیون تلفیق تصمیم گرفت که مالیات این بخش را 800 و سپس 1500درصد افزایش دهد. این مالیات سنگین زمینه تعطیلی بسیاری از واحدهای تولیدی داخل را فراهم می‌کرد به همین دلیل، تولیدکنندگان دخانیات و دیگر نهادهای مرتبط، نسبت به معرفی تبعات منفی این تصمیم دست به کار شدند و رسانه‌ها نیز در پوشش اخبار مرتبط با آن، با تولیدکنندگان همراهی کردند.

 نامه نگاری به رئیس مجلس

پس از آنکه تشکل‌های صنعت دخانیات با برگزاری نشست‌های مختلف نگرانی خود را نسبت به مصوبه کمیسیون تلفیق اعلام کردند، رسانه‌ها نوشتند که تولیدکنندگان در نامه به رئیس مجلس، خواستار اصلاح نظر کمیسیون تلفیق شده‌اند. 16 بهمن 1400 خبرگزاری مهر از مکاتبه تولیدکنندگان سیگار با محمد باقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی درباره مصوبه کمیسیون تلفیق خبر داد. در این نامه انجمن تولیدکنندگان، واردکنندگان و صادرکنندگان محصولات دخانی شوک و تحیر فعالان این حوزه را نسبت به مالیات غیرمتعارف بر محصولات دخانی توسط کمیسیون تلفیق اعلام کرد. همچنین در متن این نامه نسبت به تبعات منفی تصویب نظر کمیسیون تلفیق بر صنعت دخانیات هشدار داده شده بود. روزنامه وطن امروز نیز در مطلبی به انعکاس نامه انجمن تولیدکنندگان سیگار به رئیس مجلس پرداخت و هشدارهای آنها نسبت به افزایش قاچاق سیگار به دلیل افزایش نجومی مالیات را منعکس کرد.

 کاهش مصرف با فرهنگسازی، نه افزایش مالیات

پس از انتشار خبر نامه انجمن تولیدکنندگان دخانیات به رئیس مجلس، خبرگزاری دانشجو در گفتگو با سید ناصر موسوی لارگانی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی به تشریح دیدگاه‌های او در زمینه افزایش قیمت مالیات پرداخت. بر اساس مطلبی که در این خبرگزاری منتشر شده است، موسوی لارگانی معتقد است که افزایش مالیات دخانیات مصرف آن را کاهش نمی‌دهد و به منظور کاهش مصرف دخانیات باید آموزش و فرهنگ‌سازی انجام شود. به گفته عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی نباید سرمایه‌های ملی و منابع ارزی کشور برای کالا‌های مضر مانند سیگار هزینه شود و ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز باید از ورود دخانیات قاچاق به کشور جلوگیری کند. برخورد با قاچاق نباید تنها در سطح خرد محدود شود بلکه باید از ورود سیگار قاچاق از مبادی اصلی کشور جلوگیری کرد. محمدرضا تاجدار رئیس انجمن تولیدکننـدگان، صادرکنندگان و واردکنندگان محصولات دخانی هم در مصاحبه با ایسنا در 17 بهمن 1400 هشدار داد که در صورت تصویب مصوبه کمیسون تلفیق در رابطه با مالیات سیگار در صحن علنی مجلس، قاچاق سیگار آنچنان صرفه اقتصادی خواهد یافت که با فرض محال و در صورت کشف 50 درصد از سیگارهای قاچاق، باز هم این تجارت برای قاچاقچیان صرفه اقتصادی خواهد داشت.

او در ادامه با تشریح پیشینه تصمیمات دولت درباره اخذ مالیات از دخانیات، مصوبه کمیسیون تلفیق در بودجه 1401 برای اخذ مالیات 230 تومان به ازاء هر نخ برای تولیدات داخلی با برند ایرانی و برای تولیدات داخلی با برندهای بین‌المللی 300 تومان به ازاء هر نخ را غیر منصفانه توصیف می‌کند. (البته در مصوبه بعدی کمیسیون تلفیق عوارض برندهای بین المللی 800 تومان شد)

او از نمایندگان مجلس می‌خواهد که با پرهیز از اقدامات هیجانی، غیر کارشناسی و شاید آلوده به نظرات مغرضانه از مسیر صحیح خود خارج نشوند تا سلامت، اشتغال، تولید و خزانه کشور دچار آسیب نشود.

 انعکاس نظرات کارشناسی درباره افزایش مالیات سیگار

در همین راستا رونامه جام جم نیز با میثم مهرپور کارشناس اقتصادی درباره اعمال مالیات مضاعف برای کالاهای مضر به گفت‌وگو می‌نشیند.

مهرپور می‌گوید که علت وضع مالیات برای کالاهای مضر یا دارای آثار بیرونی منفی مانند سیگار، نوشابه‌های گازدار و برخی دیگر از کالاهای مضر، هدایت جامعه به سمت کاهش مصرف این محصولات است. البته او مهمترین هدف دولت از این اقدام را وضع مالیات و هدایت جامعه به سمت کالاهایی با آثار بیرونی مثبت (اصطلاحی در اقتصاد بخش عمومی برای کالاهایی که فایده اجتماعی آنها بالاتر از فایده انفرادی است) اعلام می‌کند اما این نکته را هم یادآوری می‌کند که افزایش قیمت سیگار بر کاهش میزان مصرف آن در کشور ما تاثیر زیادی نداشته و حتی به افزایش کالای قاچاق هم منجر شده است. در نتیجه افزایش مالیات، درآمد فعلی دولت از فروش سیگار را هم کاهش خواهد داد. خبر آنلاین نیز به تنظیم گزارشی تصویری درباره اثر افزایش 800 درصدی مالیات سیگار پرداخته بود. در این گزارش به این نکته اشاره می‌شود که ایرانی‌ها سالانه 75 میلیارد نخ سیگار می‌کشند. 75 درصد از این میزان، در داخل تولید می‌شود و حدود 25 درصد سیگار مصرفی جامعه هم از مسیر قاچاق وارد می‌شود. در این گزارش به کیفیت بد سیگارهای قاچاق پرداخته شده و مضرات این نوع سیگار تشریح می‌شود. خبرگزاری فارس نیز به نقل از حمیدرضا دهقانی نیا سخنگوی ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، تبعات افزایش غیر متعارف مالیات بر محصولات دخانی را علاوه بر کاهش تولید قانونی، موجب افزایش صرفه قاچاق سیگار و تنباکو و افزایش بیماری‌های ناشی از مصرف محصولات دخانی غیر استندارد
اعلام می‌کند.

 مروری بر برنامه‌های صدا و سیما

صدا و سیما هم پا به پای دیگر رسانه‌ها درباره اثرات افزایش مالیات سیگار بر قاچاق و سلامت جامعه، اقدام به برنامه‌سازی کرد و برنامه‌های متعدد رادیویی و تلوزیونی در این حوزه ساخته شد. یکی از این برنامه‌ها از شبکه دو با حضور
امیرمحمد پرهام‌فر مدیر کل دفتر پیشگیری از قاچاق کالا و ارز و رحیم زارع سخنگوی کمیسیون تلفیق پخش شد.

در این برنامه پرهام فر میزان قاچاق سیگار در ایران را بین پنج تا 10 میلیارد نخ اعلام می‌کند و برآورد می‌کند که با افزایش مالیات میزان قاچاق افزایش خوهد یافت و تاثیری هم بر کاهش مصرف نخواهد داشت. رحیم زارع سخنگوی کمیسیون تلفیق بودجه هم افزایش مالیات را عاملی برای آسیب دیدن تولیدات داخلی
معرفی می‌کند. او می‌گوید: به توصیه سازمان بهداشت جهانی مالیات این محصولات باید به میزانی افزایش یابد که بازدارندگی لازم جهت کاهش مصرف را داشته باشد اما متاسفانه در کشور ما با افزایش قاچاق، تولید داخلی کاهش یافته و درآمد مالیاتی دولت نیز محقق نخواهد شد. رادیو سلامت هم در برنامه روی خط خبر با حضور محمدرضا تاجدار رئیس هیات مدیره تولیدکنندگان، واردکنندگان و صادرکنندگان محصولات دخانی و جلیل میر محمدی عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی به بررسی تبعات افزایش مالیات دخانیات ‌پرداخت.