افزایش قیمت تأثیری بر کاهش مصرف سیگار ندارد

توتون صنعت ـ اقتصاددانان برای این که رابطه بین مصرف یک کالا و قیمت آن را به دست آورند از فرمول کشش قیمتی استفاده می‌کنند. کشش قیمتی درصد تغییرات در مصرف در ازاء درصد تغییر در قمیت را نشان می‌دهد و چون این رابطه معکوس است کشش قیمتی در کالاهای متعارف دارای علامت منفی است. به کالاهایی که کشش قیمتی آنها بالاتر از منفی یک است کالای با کشش گفته می‌شود. بدین معنی که در ازاء یک درصد افزایش در قیمت مقادیر بیشتری از مصرف آن کالا کم می‌شود. در مورد کالاهایی که کشش آنها کمتر از یک است افزایش قیمت تاثیر کمتری بر کاهش مصرف دارد. در ایران مطالعاتی که توسط اقتصاددانان انجام شده است نشان می‌دهد کشش قیمتی سیگار پایین است و این بدان معناست که افزایش قیمت تأثیر چندانی بر کاهش مصرف این کالا ندارد.

نتایج مطالعات تیمور محمدی و لیلا حسینی برای دوره 1363 تا 1387، با عنوان تحلیل عوامل موثر بر تقاضای سیگار در ایران، نشان می‌دهد که رقم کشش قیمتی تقاضا برابر با 27 صدم درصد است که نشان دهنده حساسیت بسیار پایین مصرف سیگار نسبت به قیمت آن است. همچنین این تحقیق نشان می‌دهد که با افزایش یک درصد بیکاری میزان مصرف سیگار 23 صدم درصد افزایش می‌یابد و با افزایش یک درصد با سوادی میزان مصرف سیگار به طور متوسط 54/2درصد کاهش می‌یابد.

در پژوهش دیگری که توسط بهرام سحابی، محسن حسنی و دیگران و براساس داده‌های هزینه و درآمد خانوارهای شهری ایران طی سال‌های 1380 – 1393 انجام شده نتایج مطالعات قبلی تایید گردید و دخانیات از نظر قیمتی کالایی کم کشش تلقی شده و نتیجه‌گیری شده است که استفاده از ابزارهای قیمتی (مالیات) به لحاظ  مصرفی، اثر کاهشی چندانی ندارد. نتایج این تحقیق در پژوهشنامه مالیات «فصلنامه علمی سازمان امور مالیاتی کشور شماره 36»منتشر شده است.